AGİ kalktıktan sonra asgari ücret vergi istisnası nasıl çalışıyor?

Bu soruyu çalışanlara anlatırken en işe yarayan cümle şu: "Artık herkesin maaşının asgari ücrete denk gelen kısmı vergiden muaf." AGİ, medeni durum ve çocuk sayısına göre değişen bir vergi iadesiydi. 2022'den itibaren AGİ kaldırıldı ve yerine Gelir Vergisi Kanunu'nun 23. maddesine eklenen asgari ücret istisnası geldi. Damga vergisinde de asgari ücrete isabet eden kısım için benzer bir istisna uygulanıyor.

Mekanizma bordroda şöyle işler:

• Önce çalışanın kendi ücreti üzerinden normal gelir vergisi hesaplanır, kümülatif matrah ve dilimlerle birlikte.
• Ardından, o ay için asgari ücretin gelir vergisi matrahı, yani brüt asgari ücretten SGK ve işsizlik işçi payları düşülmüş tutar bulunur.
• Bu matrah üzerinden asgari ücretlinin kendi kümülatifine göre hesaplanan vergi, istisna tutarıdır ve çalışanın hesaplanan vergisinden düşülür.

Yani istisna, çalışanın kendi diliminden değil, asgari ücretlinin dilim durumundan hesaplanır. Bu yüzden yüksek maaşlı çalışanın bordrosunda da aynı istisna görünür. Asgari ücretin matrahı yıl içinde bir üst dilime geçerse, istisna tutarı da o aylarda artar; çalışanın kendi matrahı dilim atlasa bile istisna buna göre değişmez.

"Adil mi?" sorusuna dürüst cevap şu: Çocuklu çalışanlar açısından AGİ'deki aile ayrımı ortadan kalktı, ancak istisna AGİ'ye göre genellikle daha yüksek bir vergi avantajı sağlıyor. Aile durumu artık bordro vergisini etkilemiyor; bu bir politika tercihi.

Dikkat etmeniz gereken noktalar:

• Eksik günlü aylarda, ay ortası giriş-çıkışlarda ve birden fazla işverenden ücret alınan durumlarda istisnanın nasıl uygulanacağını GİB'in güncel rehberleri ve bordro programınızın parametreleriyle kontrol edin.
• Her yıl başında ve asgari ücret değiştiğinde programdaki istisna parametrelerinin güncellendiğini test bordrosuyla doğrulayın.
• Çalışana gösterilen bordroda istisnayı ayrı satırda göstermek, "vergim neden az kesildi ya da arttı" sorularını azaltıyor.

Güncel asgari ücret ve vergi dilimi tutarlarını resmi kaynaklardan kontrol ederek örnek bir hesap tablosu hazırlarsanız, çalışan bilgilendirmesi çok daha kolay olur.