Rekabet yasağı sözleşmesi geçerli olması için nasıl hazırlanmalı?

Mevcut maddeniz büyük ihtimalle olduğu gibi uygulanamaz; hem süre hem kapsam açısından fazla geniş. Rekabet yasağı 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 444-447. maddelerinde düzenleniyor ve hukuk düzeni çalışanın ekonomik geleceğini korumayı da gözetiyor.

Geçerlilik için temel şartlar:

• Sözleşme yazılı olmalı ve çalışanın fiil ehliyeti bulunmalı.
• Çalışanın iş ilişkisi sırasında müşteri çevresi, üretim sırları veya işin bilgisine ulaşmış olması ve bu bilgilerin kullanılmasının işverene önemli bir zarar verebilecek nitelikte olması gerekir.
• Yasak yer, zaman ve iş türü bakımından uygun şekilde sınırlandırılmalı. Süre, özel durumlar dışında iki yılı aşamaz.
• Hâkim, aşırı nitelikteki bir yasağı tüm koşulları değerlendirerek sınırlandırabilir.

Bu durumda "5 yıl, tüm Türkiye, rakip firmada her türlü iş" ifadesi süre bakımından kanuni sınırın üzerinde ve kapsam bakımından fazla genel. Kişiye ve role göre daraltılmış bir metin daha savunulabilir olur: örneğin belirli ürün grupları, çalışanın gerçekten sorumlu olduğu bölge ve müşteri segmenti, makul bir süre.

Dikkat edilmesi gereken iki nokta daha var:

• Yasak bazı durumlarda kendiliğinden sona erer. İşveren sözleşmeyi haklı bir sebep olmaksızın feshederse ya da çalışan işverene yüklenebilen haklı bir sebeple ayrılırsa yasak uygulanamaz.
• Cezai şart konabilir; ancak aksi kararlaştırılmadıkça çalışan cezai şartı ödeyerek yasaktan kurtulabilir. Ölçüsüz cezai şartlar indirilebilir.

Türk hukukunda yasak süresince çalışana ödeme yapılması kanuni bir şart değil. Yine de bir karşılık öngörmek, yasağın ölçülülüğünü güçlendiren bir unsur olarak değerlendirilebilir; bunu avukatınızla tartışın.

HRBP olarak şunu da eklemeliyim: Rekabet yasağı tek başına bir elde tutma stratejisi değil. Kilit rollerde ayrılma nedenlerini, ücret konumunu ve kariyer yolunu da ele almazsanız, en iyi hazırlanmış sözleşme bile sadece hasarı sınırlar. Müşteri verilerine erişim yetkilerini ve gizlilik yükümlülüklerini ayrıca düzenlemek de en az rekabet yasağı kadar önemli.

Somut durumunuz için bir iş hukuku uzmanına danışmanızı öneririm.