Toplu iş sözleşmesi geriye dönük imzalanınca fark bordrosu nasıl hazırlanır?

TİS fark bordrosunda en sık yapılan hata, vergi ve SGK'yı aynı mantıkla ele almak. İkisinin işleyişi farklı.

Gelir vergisi tarafı:

• Ücretlerde gelir vergisi kural olarak ödendiği tarihte elde edilmiş sayılır. Bu yüzden beş aylık fark, ödendiği ayın gelir vergisi matrahına eklenir ve o ayki kümülatif matrah üzerinden vergilendirilir.
• Farkın tek ayda ödenmesi, kümülatif matrahı hızla artırdığı için çalışanı o ay daha üst bir dilime taşıyabilir. "Vergim neden yüksek" sorusunun cevabı genellikle bu. Toplam yıllık vergi yükü açısından sonuç, aynı tutarın yıl içinde zaten ödenmesi durumundan çok farklı olmayabilir; değişen, kesintinin tek aya yığılması.
• Damga vergisini de ödeme tutarı üzerinden hesaplamayı unutmayın.

SGK tarafı:

• TİS farkları, ait olduğu aylara dağıtılarak, her ay için ayrı ek muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ile bildirilir.
• Her ay kendi prime esas kazanç tavanı içinde değerlendirilir. Bu nedenle tavana yakın ücretli çalışanlarda farkın bir kısmı prime tabi olmayabilir.
• TİS imzasından sonra belirli bir süre içinde verilen ek bildirgeler için gecikme cezası ve zammı uygulanmamasına ilişkin özel bir düzenleme var. Bu sürenin güncel halini SGK mevzuatından kontrol edin ve ödeme planınızı bu süreye göre yapın.

Pratik öneriler:

• Önce her çalışan için ay ay eski ve yeni ücreti, ek ödemeleri ve fark tutarlarını gösteren bir hesap tablosu oluşturun. Hem bordro kontrolü hem sendika ile mutabakat için bu tablo şart.
• Farkın tek seferde mi taksitle mi ödeneceği, TİS'te aksi yazmıyorsa, işveren ve sendika arasında konuşulabilir; ancak taksitlendirme vergi etkisini ortadan kaldırmaz, sadece aylara yayar.
• Fark ödemesinin yapıldığı ay için çalışanlara kısa bir bilgi notu gönderin: brüt fark, kesintiler, net ödeme ve neden bu ay kesintinin yüksek olduğu.
• Fazla çalışma, ikramiye, kıdem gibi ücrete bağlı kalemlerin de yeni ücretle yeniden hesaplanması gerektiğini unutmayın; bu dönemde ayrılan çalışanların fark ve tazminat hesapları da güncellenmeli.